Właściwości ziaren żyta

Ziarno żyta

Ziarno żyta ma kolor trojaki: seledynowy, żółty,
brunatny, z przewagą jednego z nich, zależnie
od odmiany. Najbardziej pożądane jest ogłoszenie kupie gorczyce
, gdyż wskazuje na odmianę uszlachetnioną o cienkiej skórce i dużym
wydatku mąki, a małej ilości otrębów. Nie ma jednak
odmiany o barwie ziarna wyłącznie seledynowej
— są jedynie odmiany o przewadze ziarna
tej barwy z domieszką ziarna koloru żółtego,
o grubszej skórce. Obecność ziaren brunatnych lub
0 końcach brunatnych wskazuje na odmianę gorszą
— o większej zawartości % skórki. Towar
żytni o większej zawartości ziaren brunatnych
1 żółtych jest gorszy i mniej wydajny.
Zmiany w kolorze są skutkiem niedojrzałości,
spleśnienia, zadeszczenia, zagrzania, zaparzenia,
starości ziarna, wreszcie nalotu grzybka zwanego
Fusarium. Kolor wyraźnie zielony dowodzi, że żyto
jest niedojrzałe.

Spleśnienie odbiera połysk, świeżość koloru
i rzuca nalot w postaci plamek szarych na skórce,
zaś zagrzanie, zaparzenie daje zżółknięcie, zbrunatnienie.
Ziarno stare traci kolor, żółknie, matowieje,
traci przezroczystość.
Ziarno żyta jest podługowate. Mamy odmiany
o ziarnie dość krótkim, np. Petkuskie, długim i wąskim
— Puławskie, długim i pękatym — żyto Granum,
Dańkowskie, Włoszanowskie. „Pękatość“
ziarna zależy od odmiany i od wypełnienia. Poznaje
się to po przekroju poprzecznym. Ziarno
dobrze rozwinięte, nawet wąskie ma rowek niezbyt
głęboki, kontur dość regularny’, ziarno zaś
niedokształcone, poślednie ma rowek głęboki, często
rozwidlający się, kontur nieregularny.

Właściwości fizyczne żyta

Ziarno żyta nie zawsze musi być pękate, lecz na
przekroju poprzecznym powinno być dobrze wypełnione.
Wielkość ziarna żyta zależy przede wszystkim
od odmiany. Są odmiany, sprzedam soje  o wybitnie dużym ziarnie,
jak żyto Wierzbieńskie, są inne jak Petkuskie
drobniejsze. Częściowo wielkość ziarna zależy
też od miejsca w kłosie. W środkowej części
kłosa zwykle są ziarna większe niż z obu końców,
szczególnie z górnego. Stąd równe ziarno żyta co
do wielkości można otrzymać po dokładnym rozsegregowaniu.

Ziarno poślednie, niedokształcone
jako lżejsze odejdzie na młynku i wialni, ciężkie,
ale krótsze i pękate odejść może tylko przy dokładnym
rozsegregowaniu na tryerze.
Zapach żyta powinien być świeży, bez śladów
zatęchłości.

Skup żyta

Ciężar 100 ziaren waha się od 30 do 40 gr,
przeciętna wynosi około 35 gr rzadko w lata klęskowe
lub ze złych warunków spadając poniżej
30 gr i dla pewnych odmian podnosząc się ponad
40 gr. Taki ciężar 1.000 sztuk osiąga się czyszcząc
dokładnie odmiany o dużym ziarnie.
Należy uważać to, które przelatuje przez sito
o podłużnych otworach — wielkości 1,5 mm przy
ziarnie drobnym, a 1,75 mm przy grubym. Ziarno
przechodzące przez sito o otworach 1,5 mm waży
znacznie poniżej 30 gr 1000 ziaren. Żyto jare jest
drobniejsze i lżejsze.